ອານາຈັກລ້ານຊ້າງວຽງຈັນ ໃນລາຊະການເຈົ້າອະນຸວົງ

Posted on November 13, 2010. Filed under: ສາລະໜ້າຮູ້ | Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , |


ເພື່ອນຜູ້ອ່ານຫຼາຍທ່ານ ສະເໜີມາຍັງຄໍລຳ ໃຫ້ສະເໜີຂໍ້ມູນໂດຍຫຍໍ້ ກ່ຽວກັບປະຫວັດສາດລາວ ບັ້ນເຈົ້າອະນຸວົງກູ້ຊາດ … ພາຍຫຼັງທີ່ເພິ່ນໄດ້ອ່ານບົດ ໃນຫົວຂໍ້ …ເສຍດິນແດນ ແຕ່ຊາດລາວຍັງຢູ່… ເຊິ່ງເປັນຄວາມຮູ້ສຶກຂອງ ເຈົ້າຂອງຄໍລຳ ແນວລາວ ນໍ ?.

ຕອບສະໜອງຄວາມຕ້ອງການຂອງເພື່ອນ ແນວລາວ ໄດ້ນຳສະເໜີເນື້ອໃນລຸ່ມນີ້ ເຊິ່ງຄັດຈ້ອນມາຈາກ ເອກະສານປາຖະກະຖາ ກ້າວສູ່ງານສະເຫຼີມສະຫຼອງ ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ ຄົບຮອບ 450 ປີ ດັ່ງນີ້:

ໄລຍະ 100 ກ່ວາປີ ທີ່ອານາຈັກລ້ານຊ້າງວຽງຈັນ ຕົກຢູ່ໃຕ້ການປົກຄອງຂອງສະຫຍາມ (ໃນຖານະເປັນເມືອງສ່ວຍ ແລະ ເມືອງຂຶ້ນ).

ຊາວລາວລ້ານຊ້າງວຽງຈັນ ໄດ້ສູນເສຍເອກະລາດ ແລະ ສິດເປັນເຈົ້າ ຖືກເກັບເກນໄປອອກແຮງງານ ໄປສູ້ຮົບຕົບເສິກ ເມື່ອເກີດມີສົງຄາມ ແຕ່ລະປີ ຕ້ອງໄດ້ນຳເອົາດອກໄມ້ເງິນ ດອກໄມ້ຄຳ ໄປມອບຖວາຍ ໃຫ້ແກ່ກະສັດສະຫຍາມ ເຄື່ອງຄ້ຳຂອງຄູນ ທີ່ເປັນຂອງມິ່ງບ້ານມິ່ງເມືອງ (ພະແກ້ວມໍລະກົດ ພະແຊກຄຳ ຊ້າງເຜືອກງານິນ ຄຳພີດີກາ ພ້ອມທັງນັກປາດອາຈານ) ກໍຖືກຂົນໜີໄປບາງກອກ ປະຊາຊົນລາວລ້ານຊ້າງວຽງຈັນ ຕົກເປັນຄົນຕ່ຳຕ້ອຍ ເປັນຂ້ອຍຂ້າມ້າໃຊ້ ໃຫ້ແກ່ສະຫຍາມ ເປັນເວລາ 50 ກ່ວາປີ (1779-1829).

ອານາຈັກລ້ານຊ້າງວຽງຈັນ ໃນລາຊະການເຈົ້າອະນຸວົງ.

ເມື່ອບ້ານເມືອງສູນເສຍເອກະລາດ ປະຊາຊົນຕົກເປັນຂ້ອຍຂ້າມ້າໃຊ້ຂອງຕ່າງຊາດ ເຮັດໃຫ້ເຈົ້າອະນຸວົງ ເກີດຄວາມຮູ້ສຶກຢາກກູ້ຊາດ ກູ້ເອົາອິດສະຫຼະພາບ ຂອງຊາວວຽງຈັນລ້ານຊ້າງ ກັບຄືນມາ.

ເພື່ອກະກຽມໃຫ້ແກ່ການລຸກຂຶ້ນກູ້ຊາດ ຍາດແຜ່ນດິນຄືນມາ ພາຍຫຼັງໄດ້ຖືກແຕ່ງຕັ້ງຈາກສະຫຍາມ ໃຫ້ເປັນກະສັດລ້ານຊ້າງວຽງຈັນ ເຈົ້າອະນຸວົງ ກໍໄດ້ດຳເນີນພາລະກິດອັນສຳຄັນ ຫຼາຍປະການ ເຊັ່ນ:

+ ດ້ານການເມືອງ: ໄດ້ຕິດຕາມຂະບວນການຕໍ່ສູ້ ຂອງປະຊາຊົນຢູ່ໃນແຕ່ລະທ້ອງຖິ່ນ ຄື: ຢູ່ຈຳປາສັກ ພາຍໃຕ້ການນຳພາຂອງ ອ້າຍຊຽງແກ້ວ ຢູ່ເມືອງໂຂງ ການຕໍ່ສູ້ຂອງເຈົ້າໂອ ເຈົ້າອິນ ຢູ່ອັດຕະປື ສ່ວນຢູ່ພາກເໜືອ ພາກກາງ ກໍມີຂະບວນຂອງປະຊາຊົນ ທີ່ບໍ່ພໍໃຈກັບສັກດີນາທ້ອງຖິ່ນ ໄດ້ລຸກຂຶ້ນແບບກະແຈກກະຈາຍ ຢູ່ນະຄອນພະນົມ ກໍປະກາດແຍກຕົວ ບໍ່ຂຶ້ນກັບບາງກອກ ໄດ້ປັບປຸງການປົກຄອງໃນ 79 ຫົວເມືອງທີ່ຂຶ້ນກັບ ໄດ້ໄປພົບກັບເຈົ້າເມືອງ ທີ່ເຂົ້າໃຈກັນດີ ຢູ່ນະຄອນພະນົມ ມຸກດາຫານ ໄດ້ແຕ່ງໃຫ້ເຈົ້າລາຊະບຸດ ໂຍ້ ໄປເປັນຜູ້ປົກຄອງຈຳປາສັກ ໄດ້ນຳເອົາເຮືອຄຳ ນຳເອົາຊ້າງ 7 ສອກ ແລະ ຂອງຂວັນອື່ນໆ ໄປມອບຖວາຍແດ່ເຈົ້າມັນທາຕຸລາດ ອານາຈັກລ້ານຊ້າງ ຫຼວງພະບາງ ເພື່ອໃຫ້ຫຼົງລືມຄວາມເກົ່າຄວາມຫຼັງ ເພື່ອພ້ອມກັນຕໍ່ສູ້ ຍາດເອົາແຜ່ນດິນຄືນມາ.

+ ດ້ານການສ້າງສາ: ເຈົ້າອະນຸວົງ ໄດ້ນຳພາປະຊາຊົນສ້າງລາຊະວັງ ສ້າງ ແລະ ປະຕິສັງຂອນ ວັດວາອາຮາມ ຂຶ້ນຫຼາຍແຫ່ງ ຄື: ວັດສີສະເກດ ປັບປຸງເມືອງໜອງຄາຍ ສ້າງຫໍພະແກ້ວຂຶ້ນຢູ່ວັດຊ້າງເຜືອກ ສີຊຽງໃໝ່ ລົງໄປສະຫຼອງຂົວ ແລະ ເຂົ້າຮ່ວມງານນະມັດສະການ ທາດພະນົມ ສ້າງຂົວຂ້າມແມ່ນ້ຳຂອງ ມາສູ່ວັດອຸບມຸງ.

+ ດ້ານການທະຫານ: ໄດ້ປັບປຸງກອງທັບບັນດາຫົວເມືອງ ໃຫ້ເຂັ້ມແຂງ.

+ ດ້ານການຕ່າງປະເທດ: ເຈົ້າອະນຸວົງ ພະຍາຍາມໃກ້ຊິດກັບກະສັດສະຫຍາມ ແລະ ໄດ້ຊ່ວຍສະຫຍາມ ຍົກທັບໄປຕີພະມ້າ ຈົນໄດ້ຮັບໄຊຊະນະ ໃນຂະນະທີ່ກອງທັບສະຫຍາມ ໄດ້ກັບມາດ້ວຍມືເປົ່າ ແລະ ເສຍໄຊແກ່ພະມ້າ ເຊິ່ງໄດ້ສ້າງຄວາມໄວ້ເນື້ອເຊື່ອໃຈ ກັບສະຫຍາມ ເຈົ້າອະນຸວົງ ມີນະໂຍບາຍພາຍໃນ ແລະ ພາຍນອກຢ່າງຈະແຈ້ງ ໃນນັ້ນ ມີການພົວພັນກັບອານາມ (ດ້າຍຫວຽດ ຫຼືຫວຽດນາມ ໃນປັດຈຸບັນ).

ເມື່ອກະກຽມກຳລັງພຽງພໍແລ້ວ ກໍໄດ້ໂອກາດລົງໄປປົງສົບ ພະພຸດທະເລີດຫຼ້ານະພາໄລ (ລາຊະການທີ 2) ຂອງສະຫຍາມ ໃນໂອກາດນີ້ ເຈົ້າອະນຸວົງ ໄດ້ຂໍເອົາຄົນລາວ ທີ່ຖືກກວາດຕ້ອນໄປໃນເມື່ອກ່ອນກັບຄືນ ຂໍເອົານາງສະໜົມລາວ ຂໍເອົາເຈົ້າຍິງດວງຄຳ ນ້ອງສາວ ອອກຈາກວັງຄືນມາ ແຕ່ບໍ່ເປັນຈັງບຸນ ເພາະຜູ້ຂຶ້ນຄອງລາດແທນ ພະພຸດທະເລີດຫຼ້ານະພາໄລນັ້ນ ບໍ່ແມ່ນຜູ້ສືບທອດຕາມແຜນ ເພາະຖືກໄປບວດ ຍ້ອນການຊ່ວງຊີງອຳນາດກັນໃນວັງ ຜູ້ທີ່ກຳອຳນາດ ພັດແມ່ນຜູ້ທີ່ຂັດໃຈກັບເຈົ້າອະນຸວົງ ມາຕະຫຼອດ ສະນັ້ນ ຈຶ່ງບໍ່ຍອມໃຫ້ເຈົ້າອະນຸວົງ ໄດ້ຈັກຢ່າງ ຄວາມຄຽດແຄ້ນຂອງເຈົ້າອະນຸວົງ ທີ່ມີຕໍ່ສະຫຍາມ ນັບມື້ນັບເພີ່ມທະວີຂຶ້ນ ດັ່ງນັ້ນ ເຈົ້າອະນຸວົງ ຈຶ່ງໄດ້ຕັດສິນໃຈລຸກຂຶ້ນຕໍ່ສູ້ ເພື່ອອິດສະຫຼະພາບ ແຕ່ຍ້ອນການກະກຽມ ແລະ ການສ້າງກຳລັງບໍ່ທັນດີ ພາຍໃນບໍ່ທັນເຂັ້ມແຂງ ການຊັ່ງຊາກຳລັງກໍ່ຜິດໂຕນກັນຫຼາຍ ຝ່າຍລາວມີທະຫານພຽງແຕ່ 7 ໝື່ນຄົນ ພາຫະນະສົງຄາມກໍຫຼ້າສະໄໝ ມີແຕ່ຫອກແຕ່ດາບ ໃຊ້ຊ້າງ ໃຊ້ມ້າ ແລະ ງົວກວຽນ.

ກົງກັນຂ້າມ ຝ່າຍສະຫຍາມມີທະຫານ 1 ແສນ 7 ໝື່ນຄົນ ມີອາວຸດທັນສະໄໝ: (ປືນໃຫຍ່ ປືນເຫຼັກຍາວ) ມີລົດລາກແກ່ຈຳນວນໜຶ່ງ ສະນັ້ນ ຈຶ່ງພາໃຫ້ການຕໍ່ສູ້ຂອງເຈົ້າອະນຸວົງ ບໍ່ເປັນຜົນສຳເລັດ ນະຄອນວຽງຈັນ ກໍຖືກກອງທະຫານສະຫຍາມ ມາຢຶດເອົາ ແລະ ທຳລາຍທຸກສິ່ງທຸກຢ່າງ ບໍ່ໃຫ້ເຫຼືອຫຍັງ ເຈົ້າອະນຸວົງ ກໍຖືກຈັບໄປທໍລະມານ ຢ່າງປ່າເຖື່ອນຢູ່ບາງກອກ ແລະ ເສຍຊີວິດຢູ່ທີ່ນັ້ນ ສຳລັບຜູ່ທີ່ເປັນເຊື້ອເຈົ້າວຽງຈັນທັງໝົດ ກໍຖືກດັບສູນ ດ້ວຍຮູບການທໍລະມານຮ່າງກາຍ ຫຼືຂ້າຖິ້ມ ສ່ວນບຸກຄົນທີ່ຮອງລົງມາ ກໍຖືກເຮັດໃຫ້ເສຍກຽດເສຍສັກສີ ສຳລັບປະຊາຊົນ ກໍຖືກກວາດຕ້ອນລົງໄປບາງກອກ ແລະ ຖືກໃຊ້ງານຢ່າງໜັກ ໃນຖານະເປັນສະເລີຍເສິກ ເປັນຂ້ອຍຂ້າມ້າໃຊ້ ໃຫ້ພວກຂຸນນາງສັກດີນາສະຫຍາມ.

ສຳລັບຕົວເມືອງວຽງຈັນ ກໍຖືກຂຸນເສິກສະຫຍາມ ສັ່ງໃຫ້ກອງທະຫານ ຕັດກົກໄມ້ທັງໝົດ ແລະ ຈູດເຜົາທຳລາຍ ປຸ້ນເອົາຊັບສົມບັດ ຂອງປະຊາຊົນແບບໂຈນ 500 ໂດຍເຈດຕະນາ ເຮັດໃຫ້ວຽງຈັນເປັນເມືອງຮ້າງ ບໍ່ສາມາດຢູ່ໄດ້ ບໍ່ໃຫ້ຟື້ນຟູເປັນຕົວເມືອງໄດ້ອີກ ອານາຈັກລ້ານຊ້າງວຽງຈັນ ໄດ້ຖືກລົດຖານະຈາກເປັນອານາຈັກໜຶ່ງ ລົງມາເປັນແຄ້ວນໜຶ່ງຂອງສະຫຍາມ ໂດຍມີສຳນັກງານຕັ້ງຢູ່ໜອງຄາຍ ຕໍ່ມາກໍໄປຕັ້ງຢູ່ອຸດອນ ວຽງຈັນທີ່ງົດງາມ ກໍກາຍເປັນເມືອງຮ້າງ 60 ກ່ວາປີ.

ເຖິງວ່າການຕໍ່ສູ້ກູ້ແຜ່ນດິນຄືນ ຂອງເຈົ້າອະນຸວົງ ບໍ່ເປັນຜົນສຳເລັດກໍຕາມ ແຕ່ມັນກໍມີຄວາມໝາຍປະຫວັດສາດ ອັນເລິກເຊິ່ງ ຊຶ່ງສະແດງໃຫ້ເຫັນເຖິງມູນເຊື້ອຕໍ່ສູ້ ອັນເດັດດ່ຽວກ້າຫານ ບໍ່ຍອມຈຳນົນຂອງຄົນລາວ ໃຕ້ການນຳພາຂອງເຈົ້າອະນຸວົງ ມູນເຊື້ອດັ່ງກ່າວ ຖືກຝັງເລິກຢູ່ໃນຈິດໃຈ ຂອງຄົນລາວທຸກຄົນ ບໍ່ວ່າຈະເປັນຄົນເຊື້ອຊາດລາວ ຢູ່ຝັ່ງຊ້າຍ ກໍຄືຝັ່ງຂວາຂອງແມ່ນ້ຳຂອງ ຕ່າງກໍຈົດຈຳມູນເຊື້ອດັ່ງກ່າວ ໄວ້ຕະຫຼອດມາ ແລະ ໄດ້ສືບຕໍ່ການຕໍ່ສູ້ໃນຮູບການໃໝ່ ເປັນຕົ້ນແມ່ນຊາວອີສານຂອງໄທ ໄດ້ພາກັນແຕ່ງກາບກອນ ວັນນະຄະດີ ສ້າງເປັນໜັງສືອິນຕົກ ເພື່ອຄັດຄ້ານຕ້ານຢັນ ການສັກລາຍ ເອົາຄົນລາວອິສານ ເປັນສັນຊາດໄທ ເປັນຄຳປິດສະໜາ ແລະ ມີຄຳເວົ້າທີ່ວ່າ: ໝາກຟັກ ໝາກອຶ ຢູ່ດີໆຈະກາຍເປັນຊ້າງ ເປັນມ້າ ໄດ້ແນວໃດ ຄວາຍເຖິກດ່ອນ ແລະ ໝູດ່ອນ ຢູ່ດີໆ ຈະກາຍເປັນຍັກກິນຄົນ ໄດ້ແນວໃດ ຄົນລາວ ຢູ່ດີໆ ຈະກາຍເປັນໄທ ໄດ້ແນວໃດ ນອກນັ້ນ ກໍມີຈົດໝາຍ ລຶບພະສູນ ແລະ ອື່ນໆ.

ຂະບວນການຕໍ່ສູ້ຕ້ານສະຫຍາມ ເພື່ອກູ້ແຜ່ນດິນຄືນຂອງເຈົ້າອະນຸວົງ ໄດ້ເຮັດໃຫ້ລັດທິຮັກຊາດອັນດູດດື່ມ ເຂັ້ມຂຸ້ນຂຶ້ນ ຊື່ສຽງຂອງນັກຮົບວິລະຊົນ ທີ່ເຂົ້າຮ່ວມການຕໍ່ສູ້ຄັ້ງນັ້ນ ເຊັ່ນ: ເຈົ້າສຸກະສານ ເຈົ້າລາຊະວົງ ເຈົ້າລາຊະບຸດ ພະຍານາລິນ ພະຍາໄກ ສົງຄາມ ແລະ ຜູ້ອື່ນໆ ໄດ້ຖືກຈົດບັນທຶກໄວ້ ໃນປຶ້ມຄຳປະຫວັດສາດ ເຊິ່ງຄົນລາວບໍ່ຫຼົງລືມໄດ້.

ສັງລວມແລ້ວ ໄລຍະລາວຕົກເປັນເມືອງສ່ວຍ ແລະ ເມືອງຂຶ້ນຂອງສະຫຍາມ ຮ້ອຍກ່ວາປີ ເປັນໄລຍະທີ່ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ ຫງ່ວມເຫງົາ ເສົ້າໝອງ ແລະ ສູນເສຍນ້ຳຕາ ບ້ານເມືອງອັນງົດງາມ ທີ່ບັນພະບູລຸດເຮົາ ສ້າງໄວ້ເກືອບ 500 ປີ ກ່ອນນັ້ນ ເກືອບຈະບໍ່ຍັງເຫຼືອ ແມ່ນກະທັ້ງຮອງຮອຍ ຄວາມໂຫດຮ້າຍປ່າເຖື່ອນ ໃນການທຳລາຍລ້າງຜານຂອງສະຫຍາມ ທີ່ມີຕໍ່ລາວ ເວລາໃດກໍ ຍັງຝັງເລິກຢູ່ໃນດວງໃຈ ຂອງຄົນລາວຕະຫຼອດມາ.

ພາຍຫຼັງເຈົ້າອະນຸວົງ ຖືກປະຫານຊີວິດ ດ້ວຍການທໍລະມານຮ່າງກາຍ ອັນປ່າເຖື່ອນແລ້ວ ກໍຍັງເກີດມີຂະບວນການ ຕ້ານສະຫຍາມ ເຊັ່ນ: ເສິກສາມໂບກ (ນ້ຳພອງຈັງຫວັດຂອນແກ່ນ) 1893ຂະບວນການຕໍ່ສູ້ຂອງ ເຈົ້າຟ້າຂາວ ຍາດພີ່ນ້ອງຂອງເຈົ້າລາຊະດາ ໃນເຈົ້າເມືອງຈຳປາສັກ ພະຍາອຸທຸມພອນ ເຈົ້າເມືອງອຸທຸມພອນ ພະຍາສ້າງດີ ເຈົ້າເມືອງອັດຕະປື ແລະ ຂະບວນການຕໍ່ສູ້ອື່ນໆ ທີ່ໄດ້ປະຮ່ອງຮອຍແຫ່ງການຕໍ່ສູ້ໄວ້ ເຊິ່ງມູນເຊື້ອຕໍ່ສູ້ນັ້ນ ໄດ້ລຸກເປັນໄຟ ໃນສະໄໝຝຣັ່ງມາປົກຄອງ.

Thanks the good data from http://www.pasalao.activeboard.com

Advertisements

Make a Comment

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

Liked it here?
Why not try sites on the blogroll...

%d bloggers like this: